“Het maken van muziek brengt mensen een gevoel van zelfregie”

‘Toen ik werd gevraagd om voor Embrace Nederland te werken, een expertisecentrum dat zich inzet voor meer muziek binnen zorg en welzijn, had ik gemixte gevoelens. Ik heb namelijk nooit in de richting van psychologie of zorg gestudeerd’, vertelt bassist Kees. Toch besloot hij om de stap te wagen. Dit bracht hem onder andere bij verschillende locaties van Wender, waar hij in groepsverband muziek maakte met onze cliënten. Hij maakte emoties bij mensen los door muziek in te zetten als vorm van communicatie.

Een muzikale reis

Duitsland, Italië en Spanje. Een greep uit de plekken die Kees bezocht terwijl hij muziek maakte en lesgaf. ‘Tijdens mijn studie besloot ik al om naar het buitenland te gaan. Sindsdien heb ik altijd van het maken van muziek geleefd’, vertelt hij. ‘In totaal ben ik wel twintig jaar weggeweest uit Nederland. Het bezoeken van andere landen leerde me veel over andere culturen, maar uiteindelijk vooral over wie ik was en hoe ik handelde binnen die cultuur.’ Veel ervaring met dak- en thuislozen had Kees niet in Nederland, maar hij herkende soortgelijke situaties wel door contact met Cubanen vanuit zijn liefde voor Latijns-Amerikaanse muziek en zijn tijd in Barcelona. ‘Als je op vakantie gaat naar een ander land heb je vaak een roze bril op en zie je schrijnende gebeurtenissen misschien over het hoofd. Dat veranderde voor mij toen ik er ging wonen. Dagelijks zag ik dak- en thuislozen en raakte ik met ze in gesprek. Over hoe ze in de situatie terechtkwamen en hoe lastig het was om daaruit te komen.’ Dit maakte dat Kees niet lang hoefde na te denken toen hij bij Embrace Nederland gevraagd werd om zich bij Wender in te zetten. ‘Het leek me heel mooi om hier aan te kunnen meewerken.’

De bodem neerleggen met bas

Wekelijks ging Kees met collega’s van Embrace Nederland verschillende locaties van Wender af. Hier waren altijd begeleiders vanuit Wender bij aanwezig. Cliënten konden vrijblijvend aansluiten. Kees was een goede toevoeging binnen het geheel. Hij vertelt: ‘Binnen een band heeft iedereen een bepaalde functie. Zo staat de gitarist vaak op de voorgrond. En als bassist leg ik de bodem van het samenspel neer. Ik ben het anker van de band. Het is dus mijn taak om duidelijkheid te creëren en stabiliteit. Daarom ben ik ook met iedereen bezig terwijl ik speel.’ Dit kwam goed van pas tijdens het maken van muziek met cliënten, die vaak gebaat zijn bij die duidelijkheid. Kees bouwde vertrouwen op met cliënten door samen muziek te maken, maar ook persoonlijke en soms kwetsbare gesprekken te voeren tussendoor. Kees deelt: ‘Ik vond het mooi dat mensen zich zo openstelden naar mij. Voor mij is muziek de meest fascinerende, ingewikkelde en mooie manier van communicatie. Terwijl je muziek maakt reageer je op tonen en structuren en associeer je dat met dingen. Soms is praten lastig, maar kun je door het bespelen van een instrument gevoel laten stromen. Dit zag ik ook terugkomen bij cliënten, daarom is het zo’n mooie aanvulling op de ondersteuning.’

Persoonlijkheid tonen door muziek

De eerste drempel is voor veel mensen het hoogst als we starten met een muzikale sessie: het meedoen met en reageren op de rest in de omgeving. Soms probeerde iemand wel mee te doen, maar zat diegene zo vast dat het niet lukte om zich te laten gaan tijdens het maken van muziek. Dit kost vaak tijd. Zo ontmoette ik een moeder en dochter bij de vrouwenopvang. De moeder zat een paar keer bij een sessie maar was dan vooral met haar telefoon bezig. Een van de laatste keren dat we langskwamen kwam ze ineens los en deed ze enthousiast mee. Ze had plezier en een talent voor muziek en dat vond ik heel mooi om te zien. Juist omdat ze er zelf niet bewust van was.’ Naast de vrouwenopvang bezocht Kees ook locaties waar forensische zorg wordt geboden. Hij vertelt: ‘Als cliënten van deze locatie begonnen te spelen, zag ik vaak hele lieve, open mensen. Dat is een kant van de persoonlijkheid die ik van de buitenkant niet snel zag, want veel zien er vooral heel stoer uit. Het mooie vond ik dat ondanks de verschillen van mensen op locaties, ze het vaak goed met elkaar konden vinden in groepsverband. Dit overtrof mijn verwachtingen.

’Muziek als vorm van eigen regie

Door het bezoek aan de verschillende locaties van Wender heeft Kees veel gezien en geleerd over onze bijzondere doelgroep. Hij vertelt: ‘Mensen zijn niet zomaar in de problemen geraakt en dakloos geworden, daar gaat veel aan vooraf. Ik vind het mooi dat mensen door het maken van muziek even een moment niet met die alledaagse dingen bezig hoeven te zijn. Ze vinden een vorm van afleiding of een uitlaatklep in muziek. Ik leerde dat cliënten vaak een gevoel van machteloosheid kregen binnen hun leven. Muziek is een vorm waarin ze eigen regie terugvinden, omdat zij zelf mogen bepalen wat ze binnen muziek creëren en op welke manier. Bij sommige cliënten zag ik een mooie ontwikkeling waarbij ik merkte dat ze niet alleen enthousiast in de workshop zaten, maar ook in het dagelijks leven assertiever werden. Dat vond ik geweldig om te zien. Deze vorm van ondersteuning kan een mooie toevoeging zijn. Ik ben blij dat ik de kans kreeg om hieraan bij te dragen en zou het zo weer doen!’